
به گزارش خبرنگار بسنا، دکتر حسین محققی، دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه بوعلیسینا در جلسه اول سلسله وبینارهای آموزشی تشویق و مشاوره ازدواج با موضوع بایدها و نبایدها در رابطه پیش از ازدواج که به همت بنیاد ملی نخبگان استان همدان برگزار شد، گفت: از نظر فروید، عشق والایش میل جنسی است و از نظر من ظریفترین، پاکترین و خوشایندترین حالت میل جنسی زمانی است که شخص، به فرد دیگری که قرار است شریک زندگی او باشد، گرایش پیدا میکند و این همان پالایش و والایشی است که فروید از آن صحبت کرده است؛ خوشآمدن و دوست داشتن شرط لازم است، اما شرط کافی نیست. عاشق شدن مرحلهی بعدی است که در این مرحله باید پختگیِ کامل اتفاق بیفتد البته باید توجه داشت که نگهداری عشق از عاشق شدن سختتر است.
وی بیان داشت: قبل از ورود به بحث باید عنوان کنیم که عشق وابستگی نیست و ما در عشق وابستگی نداریم. ما در عشق حتما باید در کنار هم قرار بگیریم؛ ما در رابطه، رشد جنبههای فردی خود و آزادیهایمان را داریم و در کنار آن به فرد مقابل هم کمک میکنیم. در رابطه، وابستگی داشتن، مضر است.
دکتر محققی تأکید کرد: دومین بحث در ازدواج این است که اگر کششی در رابطه وجود ندارد، رابطه نباید ادامه پیدا کند؛ کشش، شرط اصلی در رابطه است. مسأله سوم این است که بین خوشگلی و خوشتیپی و خوشبختی رابطه معناداری وجود ندارد؛ اینکه فرد مقابل زیبا باشد، لزوماً ما را به سعادت و خوشبختی نمیرساند.
وی متذکر شد: نکته دیگر این است که انسانِ عاشق فعال است و منفعل نیست؛ پس عشق یک نیرو و هیجان است که باعث حرکت میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه بوعلیسینا افزود: یکی دیگر از مواردی که باید به آن توجه کرد، این است که شما باید روابط گذشته خود را زمانی که وارد رابطه جدی شدید، خاک کنید؛ مهم نیست که در ذهن ما یک گورستان عشقی وجود دارد، مهم این است که در قبرهایی که در ذهن خود داریم، هیچ فرد زندهای وجود نداشته باشد. اینکه عکس، خاطره و هیچچیزی از روابط قبلی وجود نداشته باشد، مهم است.
وی خاطرنشان کرد: وقتی از آدمها جدا میشویم، متأسفانه یا خوشبختانه تنها خصایص خوب افراد در ذهن ما میماند و مشکلات آنها و مشکلات رابطه با آنها را از یاد میبریم؛ توجه کنیم که اگر رابطهای خوب بود، به اتمام نمیرسید. ما برای اینکه در حال حاضر رابطه خوبی داشته باشیم، باید مسائل گذشته خود را حل کنیم.
حسین محققی یادآور شد: اول خودتان و محدودیتها و قابلیتهای خود را بشناسید و بعد برای ازدواج اقدام کنید؛ تا زمانی که خودتان را نشناختهاید، به دنبال ازدواج و پیدا کردن فرد دیگر نروید.
وی تشریح کرد: ما در سالهای گذشته، رتبه چهارم طلاق را در دنیا داشتیم؛ "بد ازدواج کردن"، مشکل اصلی طلاق است و در برخی موارد فرد بخاطر فرار و دور شدن از خانواده اصلی و وابستگی به طرف مقابل و ... وارد زندگی شده و از همانجا مشکلات آغاز میشود.
دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه بوعلیسینا تبیین کرد: امروزه متأسفانه ۷۵ درصد از زندگیها به طلاق عاطفی رسیده است؛ در بحث طلاق میگوییم اول طلاق کلامی و بعد طلاق عاطفی و بعد طلاق قانونی رخ میدهد. طبق تحقیقات در شبانهروز، زوجین ۱۶ دقیقه باهم صحبت میکنند، اما بین ۴ ساعت و ۳۰ دقیقه الی ۶ ساعت صرف فضای مجازی میشود. این یعنی مشکل، نداشتن زمان نیست. ما زمان داریم، اما باهم صحبت نمیکنیم که این امر به مرور باعث طلاق کلامی میشود.
وی اظهار کرد: آسیبهای جدیدی که در خانوادهها شکل میگیرد، نیازمند داشتن مهارتهای جدیدی به نام مهارتهای زندگی است؛ امروزه زندگی کردن و دوست داشتن مهارت میخواهد.
دکتر محققی گفت: ازدواج یعنی تدارک یک وضعیت روانی جدید مشترک بین دو فرد تا بتوانند ارزش و اجزای شخصیت خود را به اثبات برسانند. افراد با خلقیات فردی و تجارب و ... وقتی در کنار هم قرار میگیرند، یک وضعیت روانی جدیدی را ایجاد میکند.
وی ادامه داد: ازدواج یک ارتباط بینفردی شامل آغاز، ادامه و پایان است؛ پایانِ خوب هم نعمت است. انسان میتواند رابطهای که خوب پیش نرفت را خوب به پایان برساند.
محققی شرح داد: سه جزء روانی انسان شامل افکار، احساس و رفتار است؛ اگر شما فکر کنید که لیاقت زندگی با شریک زندگی خود را ندارید، احساس غم، یأس و ناامیدی در شما شکل میگیرد و در بُعد رفتار، از فرد مقابل دور میشوید.
وی خطاب به مشاوران و روانشناسان گفت: در جلسات مشاوره، درباره موضوع گفتگو، لحن کلام، واژگان، مکان گفتگو، شرایط مناسب، شروع خوب، ادامه خوب و پایان خوب (تشکر) با زوجها صحبت کنید. کتاب "معجزه گفتگو"درباره موضوع گفتگو، موانع گفتگو و ... منبع مناسبی است.
عضو هیات علمی دانشگاه بوعلیسینا در ادامه تصریح کرد: گفتیم که رابطه شروع، ادامه و پایانی است. شروع رابطه شامل مراحل ازدواج از جمله دوره تجرد و انتخاب -که دوره شکلگیری ملاکها و معیارهای ما است-، آشنایی، نامزدی، عقد و تاهل است.
وی اضافه کرد: آشنایی فرایند تبادل اطلاعات و عواطف به منظور تصمیمگیری برای یک رابطه طولانی مدت است؛ در این قسمت نیازمند پدیدهای به نام "گفتگو کردن" هستیم که باید خوب صورت بگیرد.
دکتر حسین محققی بیان کرد: یکی از آیات قرآن که بنده شما را به تفکر در آن توصیه میکنم، آیه ۲۱ سوره روم است. در این آیه بیان شده «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِی ذَٰلِکَ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ» یعنی "از نشانههای او اینکه همسرانی از جنس خود شما برای شما آفرید تا در کنار آنها آرامش یابید و در میانتان مودت و رحمت قرار داد و در این نشانههایی است برای گروهی که میاندیشند" که در اینجا کارکردهای ازدواج مطرح شده است.
وی تذکر داد: افرادی که میخواهند مشاوره پیش از ازدواج بروند، دقت کنند که فردِ مشاور باید شرایط و صلاحیتهای لازم را داشته باشد مثلا سن او ۳۵ سال به بالا و متاهل باشد. در مشاوره پیش از ازدواج ما نمیگوییم که افراد بهم میخورند یا نه؛ بلکه مشاور، اشکالات رابطه و ایرادات افراد را بیان میکند، افراد را برای رفع ایرادات راهنمایی میکند و در نهایت خودِ زوجین تصمیمگیری میکنند.
دکتر محققی عنوان کرد: دو روش برای آشنایی وجود دارد؛ اولین روش مصاحبه و دومین روش خودافشایی است. در شیوه مصاحبه یکی از افراد سوال میکند و دیگری پاسخ میدهد. نکته قابل توجه اینکه در این روش عمق شخصیت فرد را نمیتوان شناخت. در روش خودافشایی هر فرد از خودش میگوید و خود را برای دیگری افشا میکند. برای اینکه شناخت افراد نسبت بههم، عمق پیدا کند، افراد باید ویژگیهای خود را کامل بیان کنند. در ازدواج و آشنایی باید از هر دو روش یعنی مصاحبه و خودافشایی استفاده شود.
وی اشاره کرد: به طور کلی باید در رابطه با سرگرمیها و علائق، باورها و ارزشهای دینی، باورها و ارزشهای اخلاقی، دوستان، اهداف، رشد و پیشرفت شخصی، خویشاوندان، رابطه صمیمانه با همسر، خانواده خود، خانواده همسر، حل اختلاف، پول و مسائل مالی، خواستهها و توقعات، رویارویی با هیجان، وظایف زن و مرد در قبال هم، فرزند و موضوعات جنسی صحبت کرد. همیشه از مسائل ساده شروع کنید و به مسائل سخت و اصلی برسید. کتاب میرمحمد صادقی به نام "آموزش پیش از ازدواج" کتاب مناسبی در این زمینه میباشد.
محققی اعلام کرد: بحث سرگرمیها و علائق شامل خوشامدها یعنی چیزهایی که خوشمان میآید، چیزهایی که از آنها بدمان میآید و اوقات فراغت است. باید گفت قرار نیست همه علائق زوجین مانند هم باشد بلکه زوجین باید باهم به توافق برسند.
دکتر محققی ادامه داد: نقاط اختلاف خود را در بحث سرگرمیها و علائق بنویسید؛ از خودتان بپرسید آیا نقاط اختلاف شما، به دیگری آسیب میرساند؟ ببینید چقدر علائق شما مانند همدیگر است و چقدر فرق میکند.
دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه بوعلیسینا متذکر شد: باورها و ارزشهای دینی بسیار اهمیت دارد و پرچالش است؛ قبل از ازدواج در رابطه با اندیشهها، باورها و اصول دینی خود (نبوت، امامت و ...)، رفتارهای دینی خود (نماز، روزه و ...)، پرهیزهای دینی خود از قبیل حلال و حرام، محرم و نامحرم، با فرد مقابل صحبت کنید.
وی افزود: باورها و ارزشهای اخلاقی شامل اصول اخلاقی که به آن پایند هستیم، رفتارهای اخلاقی و پرهیزهای اخلاقی است که باید حتما قبل از ازدواج از آن باخبر شویم. حقوق دیگران چقدر برای من مهم است؟ چقدر میتوانم به حقوق طبیعت احترام بگذارم؟ چقدر حقوق همسایه و خانواده برایم اهمیت دارد؟ همه این موارد جزء باورها و ارزشهای اخلاقی است.
دکتر حسین محققی ابراز کرد: مسأله دوستان یک بحث پرچالش در مشاورههای پیش از ازدواج است؛ اینکه بعد از ازدواج، همه دوستان کنار گذاشته شوند، درست نیست. یکی از حدومرزهای خصوصی ما، دوستان ما هستند. دوستان، جزوی از خاطرات و گذشته ما هستند و در سیستم ارتباطی ما حضور دارند. باید در رابطه با دوستان، با فرد مقابل صحبت کنیم.
وی در ادامه بیان داشت: باورها و ارزشهای من در مورد دوستی و رفاقت، معرفی دوستان و بیان کیفیت رابطه و کمیت و مقدار رابطه با آنها، و دوست شخصی (دوستانی که وارد فضای خانواده نمیشوند) و دوست خانوادگی (دوستانی که وارد فضای خانواده میشوند) مواردی هستند که باید درباره آنها صحبت شود؛ در این رابطه بنده همیشه توصیه میکنم که مراقب دوستان خانوادگی باشید.
حسین محققی تبیین کرد: اهداف، رشد و پیشرفت، مورد دیگری است که باید با فرد مقابل در رابطه با آن صحبت کنیم که شامل باورها و ارزشهای من در مورد رشد و پیشرفت، افرادی که در زندگی برای من الگو بودهاند و آرزوی من نزدیکشدن یا همانندی با آنها است و اهداف من برای رشد و پیشرفت در حوزههای اقتصادی، تحصیلی، اجتماعی، شغلی و معنوی است.
وی اشاره کرد: موضوع دیگری که وجود دارد و حتما باید در رابطه با آن صحبت شود، بحث خویشاوندان است؛ رابطه با فامیل و صله ارحام بحثی است که نمیتوانیم از آن بگذریم و یکی از خصایص با ارزش فرهنگ ما است. یکی از موارد مهم، معرفی خویشاوندانی که با آنها رابطه خوبی دارید، آنها را دوست دارید و بیان کیفیت و کمیت رابطه با آنها و همچنین معرفی خویشاوندانی که با آنها رابطه خوبی ندارید، از آنها خوشتان نمیآید، است.
محققی خاطرنشان کرد: ازدواج چیزی غیر از قرارداد نیست؛ ازدواج، قراردادی است که مبنای احساسی و عاطفی دارد؛ پس این قراردادها و صحبتها را باید پیش از ازدواج داشته باشیم.
وی تشریح کرد: یکی از بحثهای چالشبرانگیز، رابطه صمیمانه با همسر است. اگر رابطه صمیمانه با همسر وجود نداشته باشد، زندگی ارزشی ندارد. رابطه صمیمی نشانگان بیرونی دارد؛ نشانههای کلامی صمیمیت شامل بیان کلمات و جملات محبتآمیز، اسم مستعار، شوخی، بذلهگویی، سربهسر هم گذاشتن، باهم حرف زدن، خاطره گفتن، از خود گفتن، بیان وقایع روزانه و ... است.
دکتر حسین محققی افزود: دومین نشانه، نشانه رفتاری صمیمیت است؛ به یادسپاری مناسبتهای فردی و خانوادگی در این دسته قرار میگیرد. هدیه هم از جمله نشانههای رفتاری است که شامل باورها و ارزشهای من دربارهی قیمت هدیه، اهمیت هدیه، ارزش معنوی هدیه، ماندگاری آن و... است. نوازش (شامل خطاب کردن یکدیگر در جمع و ...)، رازداری، ازخودگذشتگی، شگفتزدهکردن و کاری را باهم انجام دادن هم در این دسته هستند. در رابطه با نوازش گفتهاند نوازش کلامی مقدم بر نوازش جسمانی است.
عضو هیات علمی دانشگاه بوعلیسینا در ادامه عنوان کرد: خانواده خودِ من هم مهم است؛ برخی ارزشها و باورهای خانوادگی وجود دارد که باید در رابطه با آنها صحبت شود. کیفیت روابط خانوادگی ما، استقلال و وابستگی اعضای خانواده به یکدیگر، تصمیمات خانوادگی، جایگاه اعضای خانواده، درگیریها و کدورتهای بین اعضای خانواده، ارتباط اعضای خانواده ما با عروس و داماد خانواده هم مواردی هستند که باید درباره آنها صحبت کرد.
وی تبیین کرد: بحث دیگری که مهم است این است که همسرم در زمان آزار دیدن من به وسیله خانوادهاش، از من حمایت میکند یا نه؟ زن و شوهر باید از هم حمایت کنند. اگر حمایت صورت نگیرد، فرد مقابل احساس بیارزشی میکند.
دکتر محققی گفت: مهارت، برای حل اختلافاتی که بین همسران شکل میگیرد هم از مسائل مهم است؛ اروپاییها میگویند رابطه بدون گفتگو مانند آبمیوه گرفتن بدون میوه است. ابزار حل مشکل، گفتگو است. باید دقت داشت که گفتگو مهارت میخواهد و گاهی باید حقوق و امتیازاتی به فرد مقابل بدهیم و گاهی هم باید حقوق و امتیازاتی بگیریم. پس باید با گفتگو مسائل و اختلافات را حل کنیم.
وی ادامه داد: قهر، سکوت، داد و بیداد، زد و خورد، ترک منزل از روشهای ناکارآمد حل مسأله و صحبت و گفتگو، استفاده از میانجیها و کمک تخصصی از روشهای کارآمد است؛ میانجی گفتگو نباید اعضای خانواده باشد. بهترین میانجیها متخصصان، مشاوران و روانشناسانی هستند که در حوزه زوجدرمانی کار میکنند.
حسین محققی ابراز کرد: درباره پول و مسائل مالی شامل آرزوها و رویاهای پولی، منابع و میزان درآمد و شراکت اقتصادی با همسر از مواردی هستند که باید در رابطه با آنها صحبت کرد. در رابطه با مهریه، جهیزیه و مسکن هم اول باید باهم صحبت کنید و بعد خانوادهها در رابطه آن صحبت کنند.
وی اظهار داشت: یک جدول از خواستهها و توقعات خودتان بنویسید و همیشه داشته باشید. از خودتان بپرسید از زندگی چه میخواهید؟ چگونه خواستههای خود را بیان میکنید؟ خواستههایتان را کلامی یا غیرکلامی و با واسطه بیان میکنید؟ وقتی خواسته شما برآورده نمیشود، چه کار میکنید؟ در زمان برآوردهنشدن خواستههایتان غصه میخورید، قهر میکنید، سرزنش میکنید و یا پافشاری میکنید؟؛ پیششرط ازدواج خودشناسی است.
محققی یادآور شد: با هیجانات خود مانند غم و شادی چه کار میکنید؟ لازم است بگویم شما باید هیجانات خود را نشان دهید و آن را بیان کنید.
وی عنوان کرد: وظایف زن و مرد در خانواده و جایگاههای آنها در خانواده بحث دیگری است که باید در رابطه با آن صحبت شده و وظایف افراد شفاف شود.
دکتر حسین محققی متذکر شد: درباره داشتن یا نداشتن فرزند هم باید صحبت کرد؛ بچه، کارکردهای خود را دارد و عشقی که با فرزند تجربه میشود، حتی با پدر، مادر و همسر هم نمیتوان تجربه کرد. آخرین مبحث هم که باید در رابطه با آن صحبت شود، موضوعات جنسی است.
گفتنی است جلسه دوم وبینار آموزشی تشویق و مشاوره ازدواج با موضوع جایگاه عشق و صمیمیت در رابطه پیش از ازدواج، شنبه ۲۱ تیرماه ساعت ۱۵ برگزار خواهد شد.
خبرنگار: میرزایی